KKDİK kaydı nasıl yapılır? KKS üzerinden adım adım rehber

"KKDİK kaydı nasıl yapılır?" sorusunun kısa cevabı yok, çünkü kayıt tek bir form doldurma işi değil; maddenin kimliğinden zararlılık verisine kadar uzanan bir dosya hazırlama süreci. Bu yazıda süreci gerçekte olduğu gibi, sırayla anlatıyoruz.

1. Önce kapsam: siz yükümlü müsünüz?

KKDİK Yönetmeliği (23.06.2017, 30105 mükerrer Resmî Gazete) AB'nin REACH tüzüğünün Türkiye uyarlamasıdır ve aynı ilkeye dayanır: veri yoksa pazar yok.

Kayıt yükümlülüğü şu üç sorunun cevabına bağlıdır:

• Ne yapıyorsunuz? Maddeyi Türkiye'de imal mi ediyorsunuz, ithal mi? Yükümlülük bu iki role bağlıdır. Yurt içinden satın alıp kullanıyorsanız alt kullanıcısınız ve kayıt yükümlünüz değilsiniz — ama alt kullanıcı yükümlülükleriniz vardır.
• Ne kadar? Eşik, madde başına yılda 1 ton. Hesap madde bazında yapılır; karışım ithal ediyorsanız karışımın toplam ağırlığı değil, içindeki her maddenin yıllık miktarı esas alınır.
• Hangi madde? Bazı madde ve kullanımlar kapsam dışı ya da kayıttan muaftır: atıklar, radyoaktif maddeler, gümrük gözetimindeki transit maddeler, kendi mevzuatına tabi ürünler. Polimerler kayıttan muaftır; ancak polimeri oluşturan monomerler için kayıt yükümlülüğü doğabilir.

2. Ön kayıt ve Madde Bilgi Değişim Forumu (MBDF)

Ön kayıt, maddenizi Bakanlığa bildirmenizi ve aynı maddeyi kaydedecek diğer firmalarla aynı forumda buluşmanızı sağlar. Bu forum MBDF (Madde Bilgi Değişim Forumu) olarak adlandırılır ve KKDİK'in maliyet mantığının kalbidir: aynı madde için aynı testlerin tekrar tekrar yaptırılmasını, dolayısıyla hayvan deneylerinin ve maliyetin tekrarlanmasını önler.

Forum içinde iki rol vardır:

• Lider firma: Ortak teknik dosyayı hazırlayıp sunan firma. Testlerin koordinasyonundan sorumludur.
• Üye firma: Lider firmanın verisine erişim hakkı satın alarak kendi kaydını tamamlayan firma.

Yeni piyasaya arz edilen maddeler için ön kayıt, piyasaya arz tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılır. Mevcut maddeler için lider firma belirleme süreci ise 31 Aralık 2025 tarihine bağlanmıştı.

3. Geçici kayıt: 30 Eylül 2026

Tam kayıt dosyası hazır değilse devreye geçici kayıt girer. Geçici kayıt, maddeye ilişkin temel bilgilerin KKS üzerinden Bakanlığa beyan edilmesidir. Amacı, Bakanlığın piyasadaki madde envanterini görmesi ve firmaların tam kayıt hazırlığı için zaman kazanmasıdır.

Geçici kayıtta tipik olarak istenen bilgiler:

Kimyasallar Danışma Grubu'nun değerlendirmesi sonrasında, sanayi odaları aracılığıyla duyurulduğu üzere (İSO duyurusu, 10 Mart 2026) geçici kayıt bireysel olarak da yapılabiliyor. Son tarih ve ayrıntılar için: KKDİK son tarih 30 Eylül 2026.

4. Tam kayıt dosyasında ne var?

Tam kayıt, işin ağır kısmıdır. Teknik dosya tipik olarak şunları içerir:

• Madde kimliği ve analitik bilgi: spektrumlar, kromatogramlar, saflık profili.
• Fizikokimyasal özellikler: parlama noktası, yoğunluk, partikül boyutu, patlayıcılık, alevlenirlik.
• Toksikolojik veriler: akut toksisite, cilt/göz tahrişi, hassaslaştırma, mutajenite, tekrarlı doz toksisitesi.
• Ekotoksikolojik veriler: sucul organizmalara toksisite, biyolojik bozunma, biyobirikim.
• Kimyasal Güvenlik Raporu (KGR): 10 ton/yıl ve üzeri tonajlarda zorunludur; maruz kalma senaryolarını ve risk yönetim önlemlerini içerir.

Tam kayıt son tarihleri, 23 Aralık 2023 tarihli ve 32408 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle kademelendirildi: 31.12.2026 (1.000 t/yıl üzeri; 100 t/yıl üzeri H400-H410; 1 t/yıl üzeri CMR), 31.12.2028 (100 t/yıl üzeri), 31.12.2030 (1 t/yıl üzeri tüm maddeler).

5. KKS üzerinden başvuru adımları

1. 01EÇBS erişimiEntegre Çevre Bilgi Sistemi'ne firma olarak giriş yapılır. Giriş, yasal yetkilinin e-Devlet kimliğiyle başlar.
2. 02Firma tanımı ve yetkilendirmeKimyasal Kayıt Sistemi uygulaması seçilir; işlemi yürütecek personel firma adına yetkilendirilir.İlk kurulumda en çok zaman kaybedilen adım budur.
3. 03Madde kaydı oluşturmaHer madde için ayrı kayıt açılır; CAS/EC numaraları sistemde doğrulanır.
4. 04Veri girişiKimlik, tonaj, sınıflandırma, kullanım ve fizikokimyasal veriler ilgili şablonlara işlenir.
5. 05Kontrol ve gönderimSistem doğrulaması sonrası dosya Bakanlığa iletilir; başvuru numarası alınır ve arşivlenir.

6. Dosyayı kim hazırlayabilir? (KDU)

KKDİK kapsamındaki dosyaları ve güvenlik bilgi formlarını hazırlayacak kişinin, Yönetmeliğin Ek-18'inde belirtilen şartlara göre eğitim alıp yetkili belgelendirme kuruluşunun sınavında başarılı olmuş bir Kimyasal Değerlendirme Uzmanı (KDU) olması gerekir. 31 Aralık 2023 itibarıyla güvenlik bilgi formu hazırlayıcısı unvanının yerini KDU almıştır. Ayrıntı için: Güvenlik Bilgi Formu zorunlu mu?

7. Maliyet gerçekte nereden geliyor?

"KKDİK kaydı ne kadar tutar?" sorusuna tek bir rakam vermek doğru olmaz, çünkü maliyet madde başına ve tonaj bandına göre değişir. Ama kalemler bellidir ve bunları bilmek bütçe planlamasını mümkün kılar:

• Veri erişim bedeli (LoA): Lider firmanın verisini kullanma hakkı. Çoğu dosyada en büyük kalem budur ve tonaj bandı yükseldikçe artar.
• Test maliyeti: Veri boşluğu varsa laboratuvar çalışmaları gerekir. Ekotoksikoloji ve tekrarlı doz çalışmaları en pahalı kalemlerdir.
• Danışmanlık / KDU hizmeti: Dosya hazırlığı, MBDF görüşmeleri, KGR yazımı.
• Bakanlık harçları ve sistem bedelleri.

Maliyeti düşürmenin en etkili yolu, envanteri erken çıkarıp gerçekten kayda tabi olan madde sayısını daraltmaktır. Uygulamada birçok firma, kapsam analizi sonrası listesinin önemli bir bölümünün muaf ya da eşik altı olduğunu görüyor.

8. En sık yapılan altı hata

1. Karışımı madde gibi bildirmek (ya da tersi).
2. CAS/EC numarasını tedarikçi belgesinden kontrolsüz kopyalamak.
3. Tonajı ürün bazında değil, madde bazında hesaplamamak.
4. Yurt dışı üreticinin tek temsilci atadığını bilmeden ithalatçı olarak ikinci kez kayıt açmak.
5. Alt kullanıcı olduğu halde kayıt yükümlüsü sanmak — ya da tam tersi.
6. Süreci son aya bırakmak: EÇBS yetkilendirmesi ve tedarikçiden bileşim bilgisi almak günler alır.

Sık sorulan sorular

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; firmanızın özel durumu için resmî mevzuat metni ve Bakanlık duyuruları esas alınmalıdır. Son güncelleme: 5 Ağustos 2026.