Tek Temsilci (Only Representative) Nedir? KKDİK ve REACH

Kısa özet

Tek Temsilci (Only Representative), yurt dışında yerleşik bir üreticinin, hedef ülkedeki kayıt yükümlülüklerini üstlenmek üzere atadığı, o ülkede yerleşik gerçek veya tüzel kişidir.
Türkiye'ye ihracat yapan yabancı üretici, KKDİK Yönetmeliği'nin 9. maddesi uyarınca Türkiye'de tek temsilci atayabilir. Bu zorunlu değil, tercihe bağlıdır.
Tek temsilci atandığında Türkiye'deki ithalatçılar alt kullanıcı sayılır ve kendi kayıt yükümlülüklerinden kurtulur.
AB'ye ihracat yapan Türk üreticiler için ayna görüntüsü geçerlidir: REACH Madde 8 uyarınca AB'de yerleşik bir tek temsilci atanabilir.

Tek temsilci, kimyasal mevzuatın en çok yanlış anlaşılan kurumlarından biri. Kimi firma bunu bir tür acentelik sanıyor, kimi de gereksiz bir masraf. Oysa doğru kullanıldığında hem tedarik zincirini basitleştiriyor hem de ticari sırlarınızı koruyor.

1. Tek temsilci nedir?

Hem KKDİK hem REACH, kayıt yükümlülüğünü ülke/bölge sınırları içinde yerleşik firmalara yükler. Yurt dışındaki üretici doğrudan kayıt yaptıramaz. Bu durumda iki seçenek vardır:

Seçenek A: Her ithalatçı kendi ithal ettiği miktar için ayrı ayrı kayıt yaptırır.
Seçenek B: Yurt dışındaki üretici, hedef ülkede yerleşik bir tek temsilci atar; kayıt tek elden yapılır, ithalatçılar alt kullanıcı olur.

Tek temsilci, ithalatçının yükümlülüklerini üstlenen ve o ülkede yerleşik olan gerçek ya da tüzel kişidir. Görevi ticari değil, mevzuat uyumudur: kayıt dosyasını hazırlar, tonaj takibi yapar, kayıtları günceller ve müşteri listesini tutar.

2. Türkiye'ye ihracat: KKDİK Madde 9

KKDİK Yönetmeliği'nin 9. maddesi, Türkiye dışında yerleşik imalatçı, karışım hazırlayıcı veya eşya üreticisinin, ithalatçıların yükümlülüklerini yerine getirmek üzere Türkiye'de yerleşik bir tek temsilci atamasına imkân tanır. Bu bir zorunluluk değil, bir haktır.

Tek temsilci atanırsa ne olur?

Kayıt yükümlülüğü tek temsilciye geçer; tek temsilci maddeyi kendi adına kaydeder.
Türkiye'deki ithalatçılar alt kullanıcı statüsüne geçer ve kayıt yaptırmak zorunda kalmaz.
Üretici, her ithalatçısına ayrı ayrı formülasyon bilgisi vermek zorunda kalmaz — ticari sır korunur.
Aynı madde için birden çok kayıt yapılmasının önüne geçilir; toplam maliyet düşer.

İthalatçılar için kritik kontrol

Yurt dışındaki tedarikçiniz Türkiye'de bir tek temsilci atadıysa, siz alt kullanıcısınız ve ikinci bir kayıt açmanız gerekmez. Bunu yazılı olarak teyit ettirin: tek temsilcinin unvanı, kaydettiği maddeler ve sizin alt kullanıcı olarak listelendiğinize dair bildirim. Bu teyit yoksa yükümlülük sizde kalır.

Tek temsilcide aranan nitelikler

Türkiye'de yerleşik olmak,
Maddelerin güvenli elleçlenmesi konusunda yeterli altyapı ve pratik deneyime sahip olmak,
İthalatçı bilgilerini ve tedarik edilen miktarları güncel tutmak, kayıtları saklamak,
Kayıt dosyasını hazırlayabilecek Kimyasal Değerlendirme Uzmanı (KDU) kapasitesine erişimi olmak.

3. AB'ye ihracat: REACH Madde 8

Aynı yapı ters yönde de çalışır. AB'ye kimyasal madde, karışım ya da eşya ihraç eden Türk firmaları, AB REACH Tüzüğü (1907/2006) kapsamında doğrudan kayıt yaptıramaz — çünkü AB dışında yerleşiktirler. Tüzüğün 8. maddesi, AB dışındaki üreticinin AB'de yerleşik bir tek temsilci atamasına izin verir.

REACH'in kademeli kayıt takvimi (2010, 2013 ve 2018) tamamlanmıştır. Bugün için kural nettir: AB pazarına yılda 1 ton ve üzeri madde arz edilecekse, arz edilmeden önce kaydın tamamlanmış olması gerekir. "Önce satalım, sonra kaydettiririz" gibi bir geçiş dönemi artık yoktur.

	KKDİK (Türkiye)	REACH (AB)
Yasal dayanak	KKDİK Yönetmeliği md. 9	1907/2006 sayılı Tüzük md. 8
Temsilci nerede yerleşik olmalı	Türkiye	AB üyesi bir ülke
Eşik	1 ton/yıl	1 ton/yıl
Zorunlu mu	Hayır, tercihe bağlı	Hayır, tercihe bağlı
İthalatçının statüsü	Alt kullanıcı	Alt kullanıcı
Yaklaşan tarih	Geçici kayıt: 30.09.2026	Kademeli takvim tamamlandı; arz öncesi kayıt

4. Tek temsilci ne zaman mantıklı, ne zaman değil?

Mantıklı olduğu durumlar

Aynı ülkede birden fazla ithalatçınız var: her biri ayrı kayıt yaptırırsa aynı iş defalarca ve daha pahalıya yapılır.
Formülasyonunuz ticari sır ve ithalatçılarınıza bileşim vermek istemiyorsunuz.
Pazardaki müşteri portföyünüz değişken; ithalatçı değiştiğinde kaydın sıfırlanmasını istemiyorsunuz.
Pazarı kendiniz kontrol etmek, uyum durumunu tek merkezden yönetmek istiyorsunuz.

Gerekmeyebileceği durumlar

Tek ve uzun süreli bir ithalatçınız var ve kayıt maliyetini o üstleniyor.
Yıllık miktar madde bazında 1 tonun belirgin şekilde altında.
Ürününüz kapsam dışı bir kategoriye giriyor (bunu varsaymak yerine analizle doğrulayın).

5. Uygulamada üç sık hata

"Distribütörümüz bizim tek temsilcimiz" varsayımı. Ticari distribütörlük ile tek temsilcilik farklı şeylerdir. Tek temsilci, üretici tarafından yazılı olarak atanır ve mevzuat yükümlülüklerini üstlenir.
Tonaj takibinin yapılmaması. Tek temsilci, tüm ithalatçılara giden toplam miktarı izlemekle yükümlüdür. Tonaj bandı aşıldığında kayıt güncellenmelidir; aksi hâlde kayıt geçersiz kalır.
Çift kayıt. Hem tek temsilcinin hem de ithalatçının aynı madde için kayıt açması, hem gereksiz maliyet hem de veri tutarsızlığı yaratır.

6. Nereden başlamalı?

Hangi yönde çalışırsanız çalışın, ilk adım aynı: madde bazlı envanter ve tonaj tespiti. Bu liste olmadan tek temsilci gerekip gerekmediğine karar verilemez.

Türkiye tarafındaki kayıt sürecinin tamamı için: KKDİK kaydı nasıl yapılır? · Yaklaşan geçici kayıt tarihi için: 30 Eylül 2026 · Ürün belgeleriniz için: Güvenlik Bilgi Formu zorunlu mu?

Sık sorulan sorular

Tek Temsilci (Only Representative) nedir?

Tek temsilci, yurt dışında yerleşik bir imalatçı, karışım hazırlayıcı veya eşya üreticisi tarafından atanan ve ithalatçıların kayıt yükümlülüklerini üstlenen, hedef ülkede yerleşik gerçek ya da tüzel kişidir. Türkiye'de KKDİK Yönetmeliği'nin 9. maddesine, AB'de REACH Tüzüğü'nün 8. maddesine dayanır.

Tek temsilci atamak zorunlu mu?

Hayır. Tek temsilci atamak zorunlu değil, tercihe bağlıdır. Atanmadığı takdirde kayıt yükümlülüğü, maddeyi yılda 1 ton ve üzeri ithal eden her ithalatçıya ayrı ayrı düşer.

Tedarikçim Türkiye'de tek temsilci atadıysa ben kayıt yaptırmalı mıyım?

Hayır. Tek temsilci atanmışsa Türkiye'deki ithalatçılar alt kullanıcı sayılır ve kayıt yükümlülüğü doğmaz. Ancak bunu tedarikçinizden yazılı olarak teyit ettirmeniz, tek temsilcinin unvanını ve kapsadığı maddeleri belgelemeniz gerekir.

AB'ye ihracat yapıyorum, REACH kaydı için ne yapmalıyım?

Türkiye'de yerleşik bir firma AB REACH kapsamında doğrudan kayıt yaptıramaz. AB'ye yılda 1 ton ve üzeri madde arz ediliyorsa ya AB'deki ithalatçınız kaydı yapar ya da REACH Madde 8 uyarınca AB'de yerleşik bir tek temsilci atarsınız. REACH'in kademeli kayıt takvimi tamamlandığı için kaydın, madde piyasaya arz edilmeden önce tamamlanmış olması gerekir.

AEK Chem ne yapıyor?

Türkiye'ye ihracatta tek temsilcilik, AB'ye ihracatta REACH desteği

AEK Chem, Türkiye'de yerleşik bir kimyasal mevzuat danışmanlığı firmasıdır. Yurt dışı üreticiler için tek temsilcilik hizmeti veriyor, AB'ye ihracat yapan Türk firmalarını REACH süreçlerinde yönlendiriyoruz.

KKDİK Madde 9 kapsamında tek temsilcilik
İthalatçı ve tonaj takibi, kayıt güncelleme
AB REACH kapsam analizi ve tek temsilci yönlendirmesi
Türkçe güvenlik bilgi formu ve etiket uyumu

Durumunuzu değerlendirelim KKDİK sayfasına git

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; firmanızın özel durumu için resmî mevzuat metni ve Bakanlık duyuruları esas alınmalıdır. Son güncelleme: 22 Temmuz 2026.