Kısa özet
- Nakliyeci ve havayolu, gönderinin tehlikeli madde olup olmadığına karar verebilmek için her kalemin güvenlik bilgi formunu (MSDS/SDS/GBF) ister.
- Formun en kritik yeri Bölüm 14 — Taşımacılık bilgileridir: UN numarası, taşıma sınıfı ve ambalaj grubu burada yazar.
- Ürün tehlikeli madde ise beyan, uygun ambalaj ve etiket gerekir; değilse de taşıyıcı bunu belgeyle görmek ister.
- Sevkiyatların çoğu formun hiç olmamasından değil, eksik, eski ya da faturayla uyuşmayan formlardan bekler.
Boya, mürekkep, yapıştırıcı, temizlik ürünü, kozmetik ya da yedek parça… Uçak ya da gemiyle gönderilen pek çok üründe nakliyecinin ilk sorusu aynıdır: "MSDS'leri gönderir misiniz?" Bu soru bürokrasi değil; taşıyıcının hukuki sorumluluğuyla ilgilidir.
Nakliyeci formu neden ister?
Hava taşımacılığında IATA Tehlikeli Maddeler Kuralları (DGR), deniz taşımacılığında IMDG Kodu, karayolunda ise ADR uygulanır. Bu kurallara göre bir ürünün tehlikeli madde olup olmadığını belirleme sorumluluğu gönderene aittir; ancak taşıyıcı ve acente de kabul öncesinde bunu doğrulamak zorundadır. Bunun için başvurdukları belge güvenlik bilgi formudur.
Bu yüzden form, faturadaki her bir kalem için istenir. Aynı ürünün farklı renkleri ya da ambalaj boyutları bile ayrı ürün kodu taşıyorsa ayrı form beklenebilir.
Bölüm 14 ve tehlikeli madde
Güvenlik bilgi formunun 16 bölümünden taşımacılık açısından en önemlisi 14. bölümdür. Burada ürünün:
- UN numarası ve uygun taşıma adı,
- taşıma sınıfı (ör. Sınıf 3 — alevlenir sıvılar),
- ambalaj grubu ve çevre için zararlılık durumu
yer alır. Ürün tehlikeli madde ise gönderici beyanı, onaylı ambalaj ve tehlike etiketleri gerekir; bazı ürünler ise miktar ve ambalaja göre yolcu uçağında hiç taşınamaz. Ürün tehlikeli madde değilse, bunun da formda açıkça görülmesi gerekir — aksi hâlde taşıyıcı riski üstlenmek istemez.
Sevkiyatı en sık ne bekletir?
Son dönemde ihracat sevkiyatlarında karşılaştığımız tablolardan derlediğimiz başlıca nedenler:
- Bir kalemin formu eksik. 10 form tam, 1'i yok — parti yine de bekler.
- Faturadaki ürün adı ile formdaki ürün adı farklı. Ticari ad, kod ya da renk farkı taşıyıcıyı durdurur.
- Form eski ya da yürürlükten kalkmış mevzuata atıf yapıyor.
- Bölüm 14 ile ambalaj üzerindeki işaretler uyuşmuyor.
- Form yalnızca Türkçe ya da yalnızca üreticinin dilinde. Uluslararası taşıyıcı çoğu zaman İngilizce ister; Türkiye'de piyasaya arz için ise Türkçe form zorunludur.
Bu noktaların her biri, sevkiyat öncesinde fark edilirse dakikalar içinde; uçağın kalkışına saatler kala fark edilirse günler içinde çözülür. Ürün listenizi sevkiyattan önce kontrol ettirmeniz en ucuz yoldur.
Sık sorulan sorular
MSDS, SDS ve GBF aynı belge mi?
Evet, üçü de aynı belgeyi anlatır. MSDS eski kullanım, SDS uluslararası adı, GBF ise Türkiye mevzuatındaki resmî adıdır.
Ürünüm tehlikeli değil; yine de form vermem gerekir mi?
Taşıyıcı, ürünün tehlikeli madde olmadığını doğrulamak için çoğu zaman yine de form ister. Formda ürünün sınıflandırılmadığı ve taşımacılık açısından tehlikeli madde olmadığı açıkça yer almalıdır.
Üreticiden gelen İngilizce SDS'i nakliyeciye verebilir miyim?
Uluslararası taşıma için çoğu zaman yeterli olabilir; ancak ürün adı, ambalaj ve fatura bilgileriyle tutarlı olmalıdır. Türkiye'de piyasaya arz edilen ürünler için ayrıca KKDİK'e uygun Türkçe güvenlik bilgi formu gerekir.
Her renk ya da ambalaj boyutu için ayrı form gerekir mi?
Bileşim aynıysa tek form birden fazla ürün kodunu kapsayabilir; ancak bileşim farklıysa (ör. farklı pigmentler) ayrı form gerekir. Taşıyıcı, faturadaki her kodu bir forma eşleştirebilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; ürününüzün özel durumu için resmî mevzuat metni esas alınmalıdır. Son güncelleme: 9 Ekim 2026.
İlgili rehber: Güvenlik Bilgi Formu zorunlu mu? 2024 sonrası kurallar